هملت به روایت تارکوفسکی یکی از مینیمال های خوب هملت بود که دیده ام. قبل تر آوازی شنیده بودم به نام «هملت در ۱ دقیقه» که کسی روی کلیپی از هملت مل گیبسون کل قصه را در یک دقیقه روایت می کند. کارتونی دیده بودم و نمایشی عروسکی. و از همه مینیمال تر شاید همان کتاب بدیع «هملت به روایت مردم کوچه وبازار» شل سیلوراستاین باشد. اما همه این نسخه ها یک مشکل بزرگ دارند. همگی شدیدا وفادار به خوانش روانکاوها مانده اند.
هملت محمود صباحي به دلم نشست...نه به خاطر اينكه شاهكار بود يا بهتر از دیگر هملت ها بود. بلكه به خاطر برداشت مستقلي كه نويسنده از هملت داشته، بيتاثير ار بحثهاي احمقانه روانكاوهاي بيمار كه هملت شاعرپيشه، عزادار، و افسردهي بيزار از قتل را - كه مشكلش بيشتر فلسفي است تا رواني - با برچسب عقده اوديپ داشتن توجيه ميكنند
هملت براي من هميشه نمونهي روح آزاد شاعر بوده، بلندپروازي كه نشان مي دهد اگر بخواهد كم از جنگاوران نداردو به سرعت عمل و هوش هم از ديگران برتر است، اما نميخواهد. هملت با نكشتن كلوديوس گناهكار در سکوت اعتراض خود را فرياد مي زند. و ما اینهمه سال نشنیدیم ...
مونولوگ هملت تاركوفسكي از اينرو جالب بود كه به جاي وفاداري به صحنه ها و شخصيت ها، یا وفاداری به خوانشهای پیشین، به خود هملت، به درون او، و تاملات ذهن پريشان او وفادار مانده بود.
وقتي هملت در انديشه ي افليا به واگويه گفت: «نه مرد مرا راضي نميكند...اگر مرد راضي نكند، زن بايد؟» خنديدم. هملت رو به من كرد - درست چشم تو چشم من! در نمايشنامه گفته بودند به من نگاه كند؟ - گفت «چرا ميگويم مرد مرا راضي نمي كند ميخندي؟» آره خنديدم، به هملتي خنديدم كه ميتواند اندوه درونش را با ما بگويد، بي ترس تماشاگر رنسانس. هملتي كه گويي ميخواهد از تهمتهاي نفرتاز زن، همجنسبازي، عقدهاوديپي، و هزار بهتان تاريخي ديگر دفاع كند. روبروي ما مي ايستد و ذهن آشفته و نوستالژيك خود را برايمان ميگشايد.
هملت صباحي نميترسد زا در آغوش گرفتن جمجمهي مردگان، عاشقانه در آغوشش مي گيرد...برغم پيشكسوتان خود كه نمي توانستند اكراه خود در لمس مرده را حتي براي لحظه آي روي صحنه فراموش كنند... هملت صباحي شيزوفرني دارد، شاعري است كه مي نويسد و مي نويسد و مي نويسد .... اما بر آب!
كارگردان كوشيده بود ميان نوستالژياي تاركوفسكي و هملت ارتباط حسي برقرار كند، و اين ارتباط در همان حد حس باقي مانده بود و از منطق ميگريخت ... صحنههاي فيلم جاي تنوع بازيگران غايب و انتراكت ها و مياني ها را پر ميكردند تا از يكنواختي مونولوگهاي هملت خسته نشوي
از جمله كارهاي جالب كارگردان حذف صحنههاي مادر و عمو بود - شايد مي خواسته تعمدا هرگونه رابطهي اديپي بين مادر و هملت و عمو را نفي كند و چالش ذهني هملت را به مقوله اي اخلاقي تبديل كند.
از ميان شخصيتها تنهاحضور افليا و پدر را مي ديديم، شخصيتهايي كه شايد در خوانش روانكاوها به حاشيه رانده شده بودند. و از اين جهت نگاه كارگردان را پسنديدم.
اگرچه كار ضعفهاي اجرايي بسيار داشت و بازيگر هملت در بيان و اجرا كم مي آورد، و ميكس فيلمها نامناسب بود، اما نتيجه به يك بار ديدن مي ارزد. تماشاگر بدون دانش قبلي از هملت شايد چيزي از قصد كارگردان و بازيگر نفهمد، اما مسحور كلمات جادويي شكسپير خواهد شد
آبان تالار مولوري - شش و نيم بعدازظهر
+ نوشته شده در دوشنبه چهاردهم آبان 1386ساعت 7:9 توسط فرزانه دوستی
|
